In het kort

  • UV-straling is een onzichtbare elektromagnetische straling van de zon en kunstmatige bronnen.
  • UVA-stralen veroorzaken vroegtijdige huidveroudering en rimpels.
  • UVB-stralen veroorzaken verbranding en dragen bij tot huidkanker.
  • Gunstige effecten: Bevordert de aanmaak van vitamine D.
  • Schadelijke effecten: zonverbranding, huidveroudering, huidkanker en oogschade.
  • UV-straling is essentieel maar overmatige blootstelling verhoogt het risico op gezondheidsproblemen.

Wat is het?

Ultraviolette (UV) straling is een soort elektromagnetische straling die wordt uitgezonden door de zon en sommige kunstmatige bronnen zoals zonnebanken. Het heeft kortere golflengtes dan zichtbaar licht, waardoor het onzichtbaar is voor het menselijk oog!

Soorten UV straling

We onderscheiden drie hoofdtypen UV-straling op basis van hun golflengte:

  • UV-A (315-400 nm)
    UVA straling heeft de langste golflengte. Ze veroorzaken vroegtijdige huidveroudering en rimpels. UVA-stralen zijn overdag aanwezig en kunnen door wolken en glas heen dringen.
  • UV-B (280-315 nm)
    UVB heeft een kortere golflengte. De voornaamste oorzaak van zonverbranding en soorten huidkanker. De UVB-intensiteit varieert per seizoen, locatie en tijdstip en is het sterkst tijdens de zomermaanden rond het middaguur.
  • UV-C (100-280 nm)
    UVC heeft de kortste golflengte. Ze zijn uiterst gevaarlijk, maar gelukkig absorbeert de atmosfeer van de aarde vrijwel volledig dit type UV straling.

Gunstige effecten

Matige blootstelling aan UV-straling stelt de huid in staat om vitamine D aan te maken, wat essentieel is voor gezonde botten en calciumopname.

Schadelijke effecten

Overmatige blootstelling van UV straling, met name bij lichte huidtype en de onbeschermde huid, kan schadelijke gevolgen hebben;

  • Zonverbranding en roodheid van de huid, voornamelijk veroorzaakt door UVB-stralen.
  • Vroegtijdige huidveroudering; rimpels en verlies van huidelasticiteit. UVA-stralen breken de collageen- en elastinevezels af.
  • Verhoogd risico op huidkanker zoals melanoom, basaalcelcarcinoom en plaveiselcelcarcinoom.
    Oogschade zoals fotokeratitis (hoornvliesbrand), staar en maculadegeneratie door langdurige blootstelling aan UV.
  • UV-straling kan de ooglens beschadigen, wat leidt tot wazig zien. Te veel UV-straling kan ook sneeuwblindheid veroorzaken, waarbij het hoornvlies ontstoken raakt.
  • Langdurige blootstelling kan resulteren in cataract (staar) of zelfs blindheid.

Beschermende maatregelen

Om de schadelijke effecten van overmatige blootstelling aan UV te minimaliseren, raden we aan om

  • Een breedspectrum zonnebrandcrème met SPF 30 of hoger te gebruiken
  • Beschermende kleding, hoeden en zonnebrillen te dragen
  • Zoek de schaduw op tijdens de piekuren in de zon (10.00 - 16.00 uur)
  • Zonnebanken en opzettelijke blootstelling aan UV-stralen te vermijden
  • Controleer de UV-index voor dagelijkse bescherming tegen de zon

Hoewel UV-straling essentieel is voor het leven, kan overmatige onbeschermde blootstelling ernstige negatieve gevolgen hebben voor de gezondheid, vooral een verhoogd risico op huidkanker.

Mara willems profile picture
Medisch gecontroleerd door
Mara Willems
Mara Willems is een veelbelovende dermatoloog in opleiding bij het UMCG in Groningen sinds mei 2023. Eerder werkte ze als arts-assistent in de dermatologie bij het Flevoziekenhuis en het Amphia Ziekenhuis, en in de heelkunde en bariatrie bij het BovenIJ ziekenhuis en de Nederlandse Obesitas Kliniek. Haar uitgebreide ervaring in diverse medische velden onderstreept haar toewijding en expertise in de gezondheidszorg.